MISJA z Atari XE

Legendarna gra z Atari XL/XE na współczesne komputery! Powrót do jednej z najbardziej pamiętnych polskich gier komputerowych. Z sentymentu, pasji i szacunku dla jej twórcy. Są gry, o których zapomina się kilka dni po ich ukończeniu. Są też takie, które pozostają w pamięci przez dziesięciolecia. Dla mnie jedną z nich jest Misja – kultowa polska gra wydana w 1990 roku przez LK Avalon na komputery Atari XL/XE.

---

To były czasy, kiedy gry uruchamiało się z kaset magnetofonowych, na wczytanie programu trzeba było cierpliwie poczekać, a każdy kolejny odkryty ekran był małym sukcesem. Nie było automatycznych zapisów stanu gry, internetowych poradników ani nieograniczonej liczby prób. Liczyły się refleks, cierpliwość i umiejętność zapamiętywania kolejnych przeszkód.

Po ponad 35 latach postanowiłem przywrócić tę grę do życia na współczesnych komputerach.

Nie zrobiłem tego dla pieniędzy, lecz z sentymentu do Atari i przede wszystkim z szacunku dla autora oryginalnej gry – Janusza Pelca.

Chciałem, aby Misja nadal mogła sprawiać radość tym, którzy pamiętają ją z dzieciństwa, a jednocześnie stała się dostępna dla młodszego pokolenia miłośników gier retro.

Misja – kawałek historii polskich gier komputerowych

Oryginalna Misja została stworzona przez Janusza Pelca, jednego z pionierów polskiego rynku gier komputerowych, i wydana w 1990 roku przez firmę LK Avalon. W czasach, gdy polski rynek oprogramowania dopiero się rozwijał, takie produkcje pokazywały, że również w Polsce można tworzyć interesujące i dopracowane gry na ośmiobitowe komputery. Misja jest zręcznościową grą akcji, w której sterujemy żołnierzem przemierzającym niebezpieczne pomieszczenia pełne przeciwników, pułapek i przeszkód. Rozgrywka wymaga zręczności, dobrego wyczucia czasu i planowania kolejnych ruchów.

Bohater może poruszać się, skakać, wspinać po drabinach, korzystać z wind, strzelać oraz rzucać granatami. Każde kolejne pomieszczenie stanowi nowe wyzwanie. 

Trzeba nie tylko unikać niebezpieczeństw, ale także umiejętnie wykorzystywać dostępne możliwości poruszania się i walki. Charakterystyczna oprawa graficzna Atari, klimat rozgrywki i satysfakcja z pokonywania kolejnych przeszkód sprawiły, że Misja zapisała się w pamięci wielu użytkowników ośmiobitowych komputerów.

Dlaczego powstał ten port?

Pomysł był prosty: umożliwić uruchomienie Misji na współczesnym komputerze bez konieczności korzystania z oryginalnego Atari.

Nie chodziło mi o stworzenie nowej gry inspirowanej Misją ani o unowocześnianie jej na siłę. Chciałem zachować charakter oryginału, jego mechanikę i atmosferę.

Tak powstał niezależny port przygotowany z myślą o współczesnych systemach operacyjnych.

Projekt przewiduje obsługę:

• macOS – komputerów z procesorami Intel i Apple Silicon (M1 i nowszymi);

• Windows;

• Linux.

Port został również wyposażony w udogodnienia, których brakowało w oryginalnej wersji, między innymi możliwość zapisywania i wczytywania stanu rozgrywki, obsługę klawiatury i współczesnych kontrolerów oraz tryb pełnoekranowy.

Dzięki temu można wrócić do gry po wielu latach, nie rezygnując z wygody współczesnego komputera.

Poszanowanie oryginału i praw autorskich

Od początku zależało mi, aby projekt powstał z poszanowaniem pracy Janusza Pelca oraz praw do oryginalnej gry.

Dlatego udostępniana przeze mnie aplikacja nie zawiera oryginalnego kodu, grafiki, plansz ani dźwięków Misji.

Przy pierwszym uruchomieniu użytkownik musi samodzielnie wskazać dane pochodzące z oryginalnej kasety Atari w formacie .cas.

Program odczytuje wymagane informacje i zapisuje je lokalnie na komputerze użytkownika. Dzięki temu przy kolejnych uruchomieniach nie trzeba ponownie wskazywać plików kasety. To rozwiązanie pozwala oddzielić moją pracę programistyczną od oryginalnych zasobów gry. Należy jednak pamiętać, że posiadanie portu nie oznacza automatycznie prawa do pobierania lub używania dowolnej kopii oryginalnej gry. Użytkownik powinien korzystać z danych pozyskanych zgodnie z obowiązującym prawem.

Pobieranie i instalacja

Port Misji udostępniam całkowicie bezpłatnie. Nie wymagam opłat licencyjnych, abonamentu ani rejestracji.

Wymagania dla macOS

• macOS 11 Big Sur lub nowszy,

• procesor Intel lub Apple Silicon,

• obraz oryginalnej kasety Misja w formacie .cas, obejmujący obie strony kasety.

Pierwsze uruchomienie

1. Pobierz aplikację i uruchom ją na komputerze.

2. Jeżeli macOS wyświetli ostrzeżenie o aplikacji pochodzącej od nieznanego dewelopera, sprawdź pochodzenie programu. Jeśli mu ufasz, możesz użyć opcji otwarcia dostępnej w systemie.

3. Przy pierwszym uruchomieniu pojawi się komunikat informujący o konieczności wczytania danych oryginalnej kasety.

4. Kliknij „Wybierz pliki .cas”.

5. Wskaż jednocześnie dwa pliki odpowiadające obu stronom oryginalnej kasety.

6. Aplikacja sprawdzi poprawność danych przy użyciu sum kontrolnych SHA-256.

7. Po prawidłowej weryfikacji pojawi się ekran tytułowy gry.

Dane zostaną zachowane lokalnie i nie trzeba będzie ponownie wczytywać kasety przy każdym uruchomieniu.

Skąd wziąć obraz kasety?

Najbardziej odpowiednim rozwiązaniem jest samodzielne wykonanie kopii posiadanej, oryginalnej kasety Misja, w zakresie dozwolonym przez prawo. Do konwersji nagrania można wykorzystać narzędzia przeznaczone do archiwizacji kaset Atari, np. A8CAS. W internecie istnieją również archiwa historycznego oprogramowania Atari, między innymi Atarimania i AtariOnline.pl. Trzeba jednak pamiętać, że sama dostępność gry w archiwum nie jest równoznaczna z udzieleniem licencji na jej pobieranie i użytkowanie.

Ważne: port wymaga oryginalnego formatu kasetowego .cas. Pliki .xex i .atr nie są obsługiwane.

Instrukcja sterowania

Gra obsługuje zarówno klawiaturę, jak i współczesne kontrolery.

Klawisz	Funkcja
Strzałki lewo/prawo	Poruszanie postacią
Strzałka w górę	Skok, wspinanie po drabinie, jazda windą
Spacja	Strzał
Shift	Rzut granatem
Enter lub F4	START – rozpoczęcie gry
F3	SELECT
F2	OPTION
P	Pauza / wznowienie
Esc	Przerwanie gry
Pause lub F7	BREAK
Backspace	RESET – powrót do ekranu tytułowego
F1 lub F10	Menu gry
F11 lub Alt+Enter	Tryb pełnoekranowy

Na ekranie tytułowym zachowano również możliwość wpisania sekretnego hasła znanego z oryginalnej gry.

Obsługa gamepada

Port obsługuje kontrolery rozpoznawane przez SDL, między innymi pady Xbox, PlayStation oraz Nintendo Switch Pro.

• Krzyżak lub lewa gałka – poruszanie postacią.

• Przyciski A/B/X/Y – strzał.

• Start – rozpoczęcie gry.

• Back/Select – pauza.

• Guide/PS – menu.

Zapisywanie i wczytywanie gry

Jedną z najważniejszych nowych funkcji jest możliwość zapisywania stanu rozgrywki.

W oryginalnej wersji Atari utrata wszystkich szans często oznaczała konieczność rozpoczynania gry od początku. W porcie można zapisać postęp i powrócić do niego w dowolnym momencie.

Skrót	Działanie
Cmd+S / Ctrl+S	Zapisanie stanu gry
Cmd+L / Ctrl+L	Lista zapisów
Cmd+R / Ctrl+R	Powrót do ekranu tytułowego
Cmd+O / Ctrl+O	Ponowne wczytanie danych kasety
Cmd+D / Ctrl+D	Włączenie lub wyłączenie dźwięku
Cmd+Q / Ctrl+Q	Zakończenie programu

Na macOS używamy klawisza Cmd, natomiast w Windows i Linuksie – Ctrl.

Lista zapisów umożliwia przeglądanie, wczytywanie i usuwanie zapisanych stanów gry. Każdy zapis zawiera miniaturę ekranu oraz informacje o wyniku i energii bohatera. Zapisywany jest pełny stan rozgrywki, dzięki czemu po wczytaniu można kontynuować zabawę dokładnie od miejsca, w którym została przerwana.

Problemy przy pierwszym uruchomieniu

• Odczytano tylko stronę A - Należy wskazać jednocześnie oba pliki .cas, odpowiadające obu stronom kasety.
• To nie jest oryginalna kaseta Misja - Dane mogą być uszkodzone albo pochodzić z innej wersji gry. Port wymaga zgodnego obrazu oryginalnego wydania kasetowego LK Avalon z 1990 roku.
• Plik nie jest obrazem kasety Atari (.cas) - Wybrano nieobsługiwany format. Należy użyć plików .cas, a nie .atr lub .xex.

Jak ponownie wczytać dane?

W menu „Gra” należy wybrać „Wczytaj dane z kasety”. Można również wybrać „Usuń dane oryginału”. Przy następnym uruchomieniu aplikacja ponownie poprosi o wskazanie plików kasety.

Projekt niekomercyjny

Chciałbym szczególnie podkreślić, że port Misji jest projektem hobbystycznym, niekomercyjnym i udostępnianym bezpłatnie. Nie jestem autorem oryginalnej gry i nie roszczę sobie żadnych praw do jej oryginalnych elementów. Autorem Misji jest Janusz Pelc, a gra została wydana przez LK Avalon w 1990 roku. Wszelkie prawa do oryginalnych zasobów pozostają przy ich uprawnionych właścicielach. Mój projekt jest wyrazem uznania dla pracy autora i próbą zachowania fragmentu historii polskiej informatyki oraz gier komputerowych. Nie jest to oficjalne wydanie ani projekt autoryzowany przez właścicieli praw do oryginału.

Informacja dla właścicieli praw autorskich

Jeżeli autor oryginalnej gry, wydawca lub inny uprawniony podmiot uzna, że udostępnienie tego portu narusza przysługujące mu prawa, proszę o kontakt: leszek.klich@gmail.com

W przypadku otrzymania uzasadnionego zgłoszenia dotyczącego naruszenia praw autorskich niezwłocznie wstrzymam publiczne udostępnianie aplikacji i podejmę działania niezbędne do usunięcia naruszenia.

Moim celem nigdy nie było i nie jest naruszanie cudzej własności intelektualnej ani czerpanie korzyści z pracy innych twórców.

Na zakończenie

Dla wielu osób Atari było pierwszym komputerem, a gry takie jak Misja stanowiły początek wielkiej przygody z informatyką. Dzisiaj mamy komputery tysiące razy szybsze od ośmiobitowych Atari, fotorealistyczną grafikę i ogromne światy wirtualne. A jednak prosta gra sprzed ponad trzech dekad nadal potrafi dostarczyć mnóstwo satysfakcji.

Jeżeli dzięki temu projektowi ktoś po latach ponownie uruchomi Misję, przypomni sobie charakterystyczne dźwięki Atari i spędzi kilka przyjemnych chwil, uznam, że warto było poświęcić czas na jej przeniesienie.

Miłej zabawy i powodzenia w Misji!